Abvakabo FNV krijgt veel vragen van leden over de pensioenen en hoe wij daarin staan. Binnen de FNV is discussie over hoe een pensioenakkoord eruit moet zien. Wat is er aan de hand?
Waarom wordt er op dit moment binnen de FNV gesproken over een pensioenakkoord?
We hebben te maken met een aantal belangrijke ontwikkelingen die aanpassingen van het pensioenstelsel noodzakelijk maken. Zo worden we in Nederland steeds ouder. Dat is goed nieuws, maar het betekent wel dat we langer AOW en aanvullend pensioen genieten. Langer dan aanvankelijk verwacht en waarvoor is gespaard.
Verder is in de loop der jaren het gespaarde pensioenvermogen enorm gegroeid. Tegelijkertijd nemen de schommelingen op de financiële markten en op het rendement van pensioenbeleggingen toe. In het verleden konden we het feit dat mensen langer leven en tegenvallende rendementen nog compenseren door premieverhogingen. Tegenwoordig heeft het premie-instrument steeds minder effect en dat wordt door de vergrijzing alleen nog maar minder. Daarom zijn de inkomsten van de pensioenfondsen grotendeels afhankelijk van de rendementen uit de beleggingen. De huidige financiële crisis heeft duidelijk gemaakt dat de inkomsten uit beleggingen flink tegen kunnen vallen.
Daarnaast pleit Abvakabo FNV voor afschaffing van de dagelijks schommelende rente waarop pensioenfondsen hun dekkingsgraad moeten baseren. De dekkingsgraad is een indicatie voor de vermogenspositie van een pensioenfonds: hierbij wordt de waarde van de beleggingen gedeeld door de waarde van de verplichtingen (de pensioenuitkeringen). Wettelijk moet de dekkingsgraad van een pensioenfonds minimaal 105% zijn. Hoewel de rente inmiddels weer iets is gestegen, en daarmee de dekkingsgraden, wil Abvakabo FNV dat de pensioenfondsen met meer stabiele rente kunnen rekenen. Daarvoor heeft de bond in december meer dan 30.000 handtekeningen overhandigd aan Minister Kamp.
Al deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat we zijn gaan nadenken over de toekomst van de pensioenen.
Hoe kunnen we het beste pensioenstelsel in de wereld in stand houden?
Het antwoord van de politiek hierop is duidelijk: AOW- en pensioenleeftijd moeten omhoog. In juni 2010 hebben alle vakbonden en werkgevers een akkoord gesloten. In dit akkoord, waar de leden van de bonden vóór hebben gestemd, staat dat de AOW-leeftijd vanaf 2020 omhoog gaat. Maar je kunt er wel voor kiezen om toch vanaf je 65e AOW te ontvangen. Verder moet de AOW voortaan gekoppeld worden aan de werkelijk verdiende lonen. Beide elementen zijn vooral van belang voor de werknemers met zwaar werk en de lagere inkomensgroepen.
De ergste crisis is inmiddels voorbij en de meeste pensioenfondsen zijn uit de problemen. Waarom is het dan nog nodig om het pensioenstelsel aan te passen?
Veel pensioenfondsen staan er beter voor dan een jaar geleden, omdat de aandelenkoersen zich enigszins hebben hersteld. Wat niet verandert, is dat mensen ouder worden en langer pensioen genieten. De pensioenverplichtingen stijgen daardoor. Ook moeten we rekening blijven houden met te verwachten schommelingen op de financiële markten zonder dat we hier via de premies veel aan kunnen doen. De opbrengsten uit de beleggingen zijn niet zo zeker als in het verleden werd gedacht. De politiek, maar zeer zeker ook Abvakabo FNV, wil daarom dat er meer zekerheid wordt ingebouwd in de pensioenen. Een financiële crisis kan het pensioenstelsel dan niet teveel aantasten.
Waarover gaat de discussie in de FNV?
Het AOW- en pensioenakkoord uit maart 2010 is een akkoord op hoofdlijnen. Het moet verder worden uitgewerkt en daar zijn de werkgevers en vakbonden nu mee bezig.
De FNV heeft, op aandringen van Abvakabo FNV, FNV Bondgenoten en FNV Bouw, onlangs een adempauze in de onderhandelingen ingelast. Het akkoord leek steeds meer risico’s bij werknemers en gepensioneerden neer te leggen. Dat was voor de bonden niet acceptabel. Gelukkig is de FNV er inmiddels van overtuigd dat wanneer beleggingsresultaten van de pensioenfondsen tegenvallen, de oplossing daarvoor een verantwoordelijkheid is van werkgevers en werknemers.
Daarmee zijn nog niet alle discussies van tafel. Alle FNV-bonden willen namelijk een goede balans tussen koopkrachtbehoud en zekerheid. Hoe die balans er precies uitziet, is een dilemma voor de FNV.
Abvakabo FNV en de meeste FNV-bonden willen graag dat de pensioenen snel weer geïndexeerd worden. Dat betekent dat we de pensioenen van werkenden en gepensioneerden aanpassen aan de gestegen lonen. Je kunt dan hetzelfde blijven kopen als het jaar ervoor ondanks het feit dat de prijzen zijn gestegen.
Om de pensioenen te kunnen indexeren en daardoor koopkrachtbehoud te realiseren, is het nodig te beleggen op de beurs. Het rendement op alleen spaargeld is onvoldoende. Beleggingen leveren een hoger rendement, maar bieden minder zekerheid. Als een pensioenfonds toch harde beloftes wil doen, kan er minder belegd worden. De wet zegt namelijk dat een pensioenfonds grote buffers met geld moet aanleggen voor het maken van beloftes. Al dat geld in die buffers kan niet worden belegd en levert dus ook geen inkomsten op.
Door minder harde toezeggingen te doen, blijft er meer vrijheid om te kunnen beleggen en meer rendement te ontvangen. Daardoor kan dan ook sneller worden geïndexeerd en blijft de koopkracht op peil, zonder dat de risico’s te groot worden.
Maar FNV Bondgenoten wil meer zekerheid. Dat is mogelijk, maar een grotere zekerheid kost ook geld. Het nakomen van garanties eist dat het beleggingsrisico zeer beperkt blijft en er minder geprofiteerd kan worden van rendementen op de financiële markten. Verder moeten de pensioenfondsen buffers aanleggen, want hoe meer zekerheid je garandeert, hoe groter je buffers moeten zijn. En buffers gaan (deels) ten koste van indexatie en dus koopkracht.
Dit is het dilemma waar de FNV op dit moment mee worstelt. Niet zo gek als je bedenkt dat het gaat om 830 miljard euro aan opgebouwde pensioenrechten en de oudedagsvoorziening van miljoenen mensen.
Abvakabo FNV gaat er in elk geval alles aan doen om tot een akkoord te komen omdat dit voor al onze leden, jong en oud, de beste garantie biedt op goed een pensioenstelsel. Een stelsel waar we net als nu, over vijftig jaar, ongelofelijk trots mogen zijn.
Bron: website ABVAKABO
